Συντάκτρια
Dr. Ειρήνη Μεσσήνη
Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια με πολυετή εμπειρία στην ψυχική υγεία, τη συμβουλευτική και την υποστήριξη ατόμων και οικογενειών.
Για κάποιες γυναίκες, η έκτρωση δεν τελειώνει τη στιγμή της ιατρικής πράξης. Συνεχίζει να υπάρχει ως ένα χρόνιο, σιωπηλό πένθος, συχνά φορτισμένο με ενοχή. Όχι πάντα εμφανή — αλλά παρούσα στο βάθος του χρόνου, στις σκέψεις, στο σώμα, στις σχέσεις. Αυτό το πένθος δεν είναι έντονο κάθε μέρα. Είναι όμως επίμονο.
Τι σημαίνει «χρόνιο πένθος» μετά από έκτρωση
Το χρόνιο πένθος δεν μοιάζει με συνεχή θλίψη. Μοιάζει με:
• επανεμφανιζόμενες σκέψεις («πώς θα ήταν τώρα;»)
• συναισθηματικά κύματα σε επετείους ή τυχαία ερεθίσματα
• δυσκολία να μιλήσει κανείς γι’ αυτό χωρίς κόμπο στον λαιμό
• μια αίσθηση ότι «κάτι έμεινε ανοιχτό»
Δεν σημαίνει ότι η γυναίκα μετανιώνει απαραίτητα την απόφαση. Σημαίνει ότι η απώλεια δεν βρήκε χώρο να πενθηθεί.
Η ενοχή: όχι απόδειξη λάθους, αλλά ψυχικός μηχανισμός
Η ενοχή μετά από έκτρωση συχνά λέει:
• «πήρα μια απόφαση»
• «είχα επιλογή»
• «άρα φέρω ευθύνη»
Ψυχολογικά όμως, η ενοχή λειτουργεί συχνά ως: προσπάθεια του νου να βάλει τάξη σε κάτι υπαρξιακά δύσκολο, Η ψυχή προτιμά να νιώθει ένοχη παρά αβοήθητη. Η ενοχή δίνει την ψευδαίσθηση ελέγχου.
Γιατί το πένθος γίνεται χρόνιο
Η έκτρωση συχνά:
• δεν αναγνωρίζεται κοινωνικά ως απώλεια
• συνοδεύεται από σιωπή ή κρίση
• δεν επιτρέπει τελετουργία αποχαιρετισμού
• «πρέπει» να ξεχαστεί γρήγορα
Όταν το πένθος δεν νομιμοποιείται, παγώνει. Και ό,τι παγώνει, επιστρέφει.
Πώς εμφανίζεται η ενοχή στο πέρασμα του χρόνου
Η ενοχή μπορεί να μεταμφιεστεί σε:
• υπερβολική αυτοκριτική
• δυσκολία χαράς («δεν δικαιούμαι»)
• άγχος ή φόβο σε επόμενη εγκυμοσύνη
• ανάγκη τιμωρίας του εαυτού
• δυσκολία στο να μιλήσει κανείς για το θέμα
Συχνά δεν λέγεται: φαίνεται.
Τι βοηθά στην επεξεργασία του χρόνιου πένθους
1. Αναγνώριση χωρίς αυτοκατηγορία
Όχι «έπρεπε / δεν έπρεπε», αλλά: «Αυτό με επηρέασε βαθιά.»
2. Διαχωρισμός απόφασης – συναισθήματος
Μια απόφαση μπορεί να ήταν η καλύτερη δυνατή τότε, και το συναίσθημα σήμερα να παραμένει δύσκολο. Και τα δύο μπορούν να συνυπάρχουν.
3. Χώρος για πένθος Το πένθος χρειάζεται:
• λόγια
• σιωπή
• συμβολικό αποχαιρετισμό
• κάποιον που να αντέχει να ακούσει
4. Ψυχοθεραπευτική υποστήριξη
Η θεραπεία δεν στοχεύει να «δικαιώσει» ή να «καταδικάσει». Στοχεύει να αποφορτίσει την ενοχή και να επιτρέψει στο πένθος να κινηθεί.
Η έκτρωση δεν σε καθορίζει ως άνθρωπο. Η ενοχή δεν είναι αλήθεια, είναι μήνυμα πόνου. Και κάθε πόνος που ακούγεται, μπορεί να μεταμορφωθεί.
